ประวัติความเป็นมา

คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มีรากฐานมาจากหลักสูตรจิตรกรรมและ ประติมากรรมของโรงเรียนศิลปากร แผนกช่างซึ่งมี ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี เป็นผู้อำนวยการโรงเรียน และได้ผลิตศิษย์ช่างออกมาจำนวนหนึ่ง ในปี พ.ศ. 2486 รัฐบาลของ ฯพณฯ จอมพลแปลก พิบูลสงคราม ได้ตระหนักว่าศิลปะเป็นวัฒนธรรมที่สำคัญอย่างยิ่งสาขาหนึ่งของชาติ และจำเป็นต้องทำนุบำรุงให้เจริญก้าวหน้า จึงได้ยกฐานะโรงเรียน ศิลปากรขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยศิลปากร

ในปี พ.ศ. 2486 และได้ดำเนินการปรับปรุงหลักสูตร และ ตราพระราชบัญญัติจัดตั้ง วันที่ 5 ตุลาคม 2486 และประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2486 โดยมีคณะจิตรกรรมประติมากรรมเป็นคณะวิชาเดียวของมหาวิทยาลัยศิลปากร เปิดสอนเพียง 2 ภาควิชา คือ ภาควิชาจิตรกรรม และภาควิชาประติมากรรม โดยมีศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี เป็นผู้อำนวยการสอน และดำรงตำแหน่งคณบดีคนแรก หลังจากนั้นทางคณะฯ ได้เปิดหลักสูตรเพิ่มเติมขึ้นอีก 3 สาขา คือ สาขาภาพพิมพ์ โดยเปิดภาควิชาภาพพิมพ์ ในปี พ.ศ. 2509 สาขาศิลปไทย โดยเปิดภาควิชาศิลปไทยในปี พ.ศ. 2520 และสาขาทฤษฎีศิลป์ โดยเปิดภาควิชาทฤษฎีศิลป์ ในปี พ.ศ. 2530 ในระดับปริญญาตรี หลักสูตร 5 ปี ผู้ที่สอบผ่าน 3 ปี จะได้รับอนุปริญญา

ปัจจุบันคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ แบ่งการศึกษาออกเป็น 3 ระดับ คือ ระดับอนุปริญญา ระดับปริญญาบัณฑิต และระดับบัณฑิตศึกษา โดยมี 5 ภาควิชา ได้แก่ ภาควิชาจิตรกรรม ภาควิชาประติมากรรม ภาควิชาภาพพิมพ์ ภาควิชาศิลปไทย ภาควิชาทฤษฎีศิลป์ และอีก 2 หมวดวิชาคือ หมวดวิชาวาดเส้น และหมวดวิชาองค์ประกอบศิลป์ ภาควิชาที่อยู่ระหว่างการดำเนินการจัดตั้งอีกหนึ่งภาควิชา คือโครงการจัดตั้งภาควิชาสื่อผสม คณะจิตรกรรมฯ ได้ดำเนินการปรับปรุงหลักสูตรศิลปบัณฑิต สาขาจิตรกรรม ประติมากรรม ภาพพิมพ์ ศิลปไทย

ปี 2529 และ หลักสูตรศิลปบัณฑิตสาขาวิชาทฤษฎีศิลป์ ปี 2530 เป็นหลักสูตรศิลปบัณฑิต สาขาวิชาทัศนศิลป์ 2551 ทำให้การดำเนินการจัดการเรียนการสอนของคณะจิตรกรรมฯ ประจำปีการศึกษา 2551 มีการเรียนการสอน 2 หลักสูตร โดยใช้ระบบการศึกษาระบบทวิภาค โดยเปิดสอนระดับปริญญาบัณฑิต ดังนี้

นักศึกษาชั้นปีที่ 1-2 ในปีการศึกษา 2552 คณะจิตรกรรมฯ ได้ใช้หลักสูตรศิลปบัณฑิต สาขาวิชาทัศนศิลป์ ปี 2551 โดยในหลักสูตรแยกกลุ่มวิชาเอกออกเป็น 6 กลุ่มวิชา คือ กลุ่มวิชาจิตรกรรม กลุ่มวิชาประติมากรรม กลุ่มวิชาภาพพิมพ์ กลุ่มวิชาศิลปไทย กลุ่มวิชาทฤษฎีศิลป์ และกลุ่มวิชาสื่อผสม

นักศึกษาชั้นปีที่ 3-5 ในปีการศึกษา 2552 คณะจิตรกรรมฯ ใช้หลักสูตรศิลปบัณฑิต (เดิม) ซึ่งแยกการเรียนการสอนออกเป็น สาขาวิชาเอก 5 สาขาวิชา และสาขาวิชาโท 7 สาขาวิชา ดังนี้

สาขาวิชาเอก (เดิม) สาขาวิชาโท  (เดิม) ในส่วนหลักสูตรปริญญาศิลปมหาบัณฑิต (เดิม)
เปิดสอน 5 สาขาวิชา ดังนี้
  1. สาขาวิชาจิตรกรรม
  2. สาขาวิชาประติมากรรม
  3. สาขาวิชาภาพพิมพ์
  4. สาขาวิชาศิลปไทย
  5. สาขาวิชาทฤษฎีศิลป์
  1. สาขาวิชาจิตรกรรม
  2. สาขาวิชาประติมากรรม
  3. สาขาวิชาภาพพิมพ์
  4. สาขาวิชาศิลปไทย
  5. สาขาวิชาทฤษฎีศิลป์
  6. สาขาวิชาวาดเส้น
  7. สาขาวิชาองค์ประกอบศิลป์
  1. สาขาจิตรกรรม
  2. สาขาประติมากรรม
  3. สาขาภาพพิมพ์
  4. สาขาศิลปไทย
  5. สาขาวิชาทฤษฎีศิลป์

ในปีการศึกษา 2552 สำหรับหลักสูตรปริญญาศิลปมหาบัณฑิต ได้ปรับปรุงหลักสูตรศิลปมหาบัณฑิต สาขาวิชาจิตรกรรม สาขาวิชาประติมากรรม สาขาวิชาภาพพิมพ์ และสาขาวิชาศิลปไทย เป็นหลักสูตรศิลปมหาบัณฑิตสาขาวิชาทัศนศิลป์ เสร็จแล้ว โดยได้รับการอนุมัติจากสภามหาวิทยาลัยศิลปากร และได้เปิดหลักสูตรทัศนศิลป์ศึกษาโดยได้รับการอนุมัติจากสภามหาวิทยาลัยศิลปากร

บทบาทหน้าที่ของแต่ละภาควิชาโดยสังเขป

ภาควิชาจิตรกรรม

ภาควิชาจิตรกรรม

ภาควิชาจิตรกรรม เปิดสอนหลักสูตรปริญญาตรี และปริญญาโท เพื่อผลิตบัณฑิต และมหาบัณฑิตให้เป็นผู้มีความรู้ความสามารถในการสร้างสรรค์งานจิตรกรรมขั้นสูง ศึกษาความรู้ความเข้าใจในธรรมชาติและความงาม โดยผ่านการทดลองเทคนิคกรรมวิธีต่างๆ และฝึกฝนทักษะทางศิลปะในรูปแบบและเนื้อหาต่างๆ ขั้นพื้นฐาน เพื่อนำไปสู่การค้นคว้าทดลอง การแก้ปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างความคิด รูปแบบ และวิธีการแสดงออก เพื่อหาแนวทางการสร้างสรรค์จิตรกรรมขั้นสูงเฉพาะบุคคล

สาขาประติมากรรม

ภาควิชาประติมากรรม

ภาควิชาประติมากรรม เปิดสอนหลักสูตรปริญญาตรี และปริญญาโท เพื่อผลิตบัณฑิต และมหาบัณฑิต ให้เป็นผู้มีความรู้ความสามารถในการสร้างสรรค์งานประติมากรรม ศึกษาความรู้ความเข้าใจในการสร้างสรรค์ประติมากรรมทั้งในแนวเหมือนจริงและในแนวทางอื่นๆ รวมทั้งการสร้างสรรค์ประติมากรรมให้สัมพันธ์กับสภาพแวดล้อม โดยผ่านเทคนิควิธีการทางประติมากรรม เพื่อนำไปสู่การค้นคว้าทดลอง การแก้ปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างความคิด รูปแบบ และวิธีการแสดงออก เพื่อหาแนวทางการสร้างสรรค์ประติมากรรมขั้นสูงเฉพาะบุคคล

สาขาภาพพิมพ์

ภาควิชาภาพพิมพ์

ภาควิชาภาพพิมพ์ เปิดสอนหลักสูตรปริญญาตรี และปริญญาโท เพื่อผลิตบัณฑิตและมหาบัณฑิต ให้เป็นผู้มีความรู้ความสามารถในการสร้างสรรค์งานศิลปะภาพพิมพ์ ศึกษาความรู้ความเข้าใจในการสร้างสรรค์ศิลปะภาพพิมพ์ทุกกรรมวิธี โดยให้ศึกษาคุณลักษณะพิเศษและกรรมวิธีเฉพาะในการสร้างสรรค์งานตามวิธีที่ถนัดและเหมาะสมมาเป็นสื่อนำเสนอแนวความคิดเฉพาะบุคคลในการเรียน มีกระบวนการทางภาพพิมพ์ คือ ภาพพิมพ์แม่พิมพ์ไม้ (Wood-engraving และ Wood cut) ภาพพิมพ์แม่พิมพ์ตะแกรงไหม (Silkscreen) ภาพพิมพ์แม่พิมพ์โลหะ (Intaglio) ภาพพิมพ์หิน (Lithograph) และภาพพิมพ์แนวใหม่ เพื่อนำไปสู่การค้นคว้าทดลอง การแก้ปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างความคิด รูปแบบ กระบวนการทางภาพพิมพ์และวิธีการแสดงออก เพื่อหาแนวทางการสร้างสรรค์ภาพพิมพ์ขั้นสูงเฉพาะบุคคล

สาขาศิลปไทย

ภาควิชาศิลปไทย

ภาควิชาศิลปไทย เปิดสอนหลักสูตรปริญญาตรี และปริญญาโท เพื่อผลิตบัณฑิตและมหาบัณฑิตให้เป็นผู้มีความรู้ความสามารถในการสร้างสรรค์ศิลปไทย ด้วยการศึกษาสืบทอดจากภูมิปัญญาความรู้ในงานช่างไทย คติความเชื่อที่เป็นบ่อเกิดให้แก่งานศิลปไทย เพื่อทำนุบำรุงงานศิลปไทย และรักษามรดกทางศิลปวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ของชาติให้เจริญก้าวหน้า เพื่อนำไปสู่การค้นคว้าทดลอง การแก้ปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างความคิด รูปแบบ และวิธีการแสดงออก เพื่อหาแนวทางการสร้างสรรค์ศิลปไทยขั้นสูงเฉพาะบุคคล ทั้งในแนวอนุรักษ์ตามคตินิยมและการสร้างสรรค์ศิลปไทยในแนวทางใหม่ๆ ที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตในสังคมปัจจุบัน แต่ยังคงไว้ซึ่งความเป็นเอกลักษณ์ของไทย

สาขาวิชาทฤษฎีศิลป์

ภาควิชาทฤษฎีศิลป์

ภาควิชาทฤษฎีศิลป์ เปิดสอนหลักสูตรปริญญาตรี และปริญญาโท เพื่อผลิตบัณฑิตและมหาบัณฑิต ให้เป็นผู้มีความรู้ความสามารถในงานวิชาการทางด้านศิลปะทั้งทางกว้างและทางลึก สามารถวิจัย วิเคราะห์ วิจารณ์ ผลิตตำรา ทำการสอน และบริหารจัดการทางด้านศิลปะได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมิได้จำกัดอยู่เพียงศิลปะสาขาทัศนศิลป์ แต่ยังครอบคลุมไปถึงวิชาการศิลปะอื่นๆ อย่างหลากหลาย เช่น สถาปัตยกรรม ศิลปะการแสดง และศิลปะในสื่อใหม่ ๆ ของโลกยุคสื่อสารไร้พรมแดน